MEDICUS CURAT, NATURA SANAT !

curcumaProf. Dr. David Servan-Schreiber, moest even slikken. Hij bevond zich in Dharamsala, het Indiase ballingsoord van de Dalai Lama. Opgeleid als arts-psychiater, gepokt en gemazeld in de Westerse medische wetenschap, werd hij daar geconfronteerd met een visie op de geneeskunde die hem vreemd was. De kruidengeneeskunde. Als hoogleraar Klinische Psychiatrie aan de Universiteit van Pittsburgh [U.S.A.] had hij er wel van gehoord maar er nooit veel aandacht aan geschonken. Het was voor hem niet relevant. Kruiden gebruiken in de strijd tegen ziekte ? Ach kom nou!

Geelwortel

In Azië bestaan twee soorten universitair geschoolde dokters. De ene categorie werkt met het scalpel, medische apparatuur en de bekende farmaceutisch vervaardigde medicijnen, de andere houdt zich voornamelijk bezig met de toegepaste kennis der natuur, zoals herbologie [kruidenkunde] en de voedingsleer.

Prof. Schreiber vroeg zich af: is dat kruidengedoe wel ‘evidence based medicine’? Hoort dit niet thuis in de hoek van kwakzalvers en kruidenvrouwtjes? Komt een dergelijke benadering niet neer op verspilling van tijd, geld en moeite voor arts en patiënt? Tijdens zijn wandelingen door Dharamsala vroeg hij voorbijgangers dan ook wat zij zouden doen als er een acuut gezondheidsprobleem rees. Enigszins verbaasd over die vraag reageerden de meesten met: dat is nogal duidelijk. Voor een acute ontsteking, zoals een blindedarm of longontsteking, gaan we direct naar de dokter die de ‘noodgeneeskunde’ praktiseert. Dan worden we geopereerd of krijgen antibiotica. Maar voor chronische ontstekingen, zoals reumatoide artritis, darmontstekingen etc. bezoeken wij de arts die naar voedings en leefgewoonten vraagt en met natuurlijke ontstekingsremmers werkt zoals geelwortel. Geelwortel, wat is dat ? vroeg Schreiber later aan de stafleden van de medische faculteit van Dharamsala. Ze antwoordden dat het een okerkleurig poeder is dat gemaakt wordt door de gedroogde wortelstok van Curcuma Longa (Engels: ‘turmeric’) fijn te malen. Deze tropische plant komt vooral in India en Indonesië voor, waar hij al eeuwenlang een zeer belangrijk onderdeel is van de culinaire en medische geschiedenis. Wij gebruiken er in onze gerechten dagelijks 1,5 tot 2 gram van, zeiden ze. Het belangrijkste onderdeel van kurkuma is curcumine dat farmacologisch op diverse manieren actief is: het is een sterke antioxidant, gaat trombose tegen en heeft ook kankerremmende eigenschappen.
De nieuwsgierigheid van prof. Schreiber was nu voldoende gewekt. Nederig, maar met een kritische instelling begon hij aan zijn speurtocht naar de geneeskrachtige eigenschappen van geelwortel. Reist u mee? Lees “MEDICUS CURAT, NATURA SANAT !” verder

Olijf, olijf, oh heerlijk lijf !

image001In een oude Italiaanse reclamefolder stond: “Olijfolie is een veilige bescherming van de vitaliteit en gezondheid van de mens, want elke machine die perfect moet functioneren, moet goed worden gesmeerd- en dit geldt in het bijzonder voor de mens !”
Nu hebben Italiaanse schrijvers van reclamefolders over olijfolie wel meer de neiging zich lyrisch uit te laten over de producten uit de mediterrane keuken. Een beetje overdreven ? Niet altijd en zeker niet als het om olijven en olijfolie gaat ! Ik zal u dadelijk vertellen waarom.

Heilige boom

Voor de oude Grieken was de olijfboom heilig. Wie het in zijn hoofd haalde hem om te hakken kreeg meteen de doodstraf. Was er een zoon geboren dan werd de deur van het geboortehuis versierd met een olijftak.
De overwinnaar bij de Olympische spelen kreeg als beloning een krans van olijftakken op het hoofd en een kruik olijfolie in de hand gedrukt. Voor sporters in die dagen had olijfolie sowieso een belangrijke functie. Als gezonde ‘doping’ in hun atletendieet en uitwendig om de huid in te wrijven en daarmee zon en kou te weren. De Romeinse godin Minerva gold als beschermheilige van de olijfboom. Als je geen trek had in de Romeinse dienstplicht [ ‘teken toch bij, zeiden ze’] dan kon je daar onderuit komen door een wettelijk voorgeschreven aantal olijfbomen te planten. Rare jongens die Romeinen ?

Levenselixer Lees “Olijf, olijf, oh heerlijk lijf !” verder

BITTER IN DE MOND, MAAKT HET HART GEZOND?..

spruitjes zijn op allerlei manieren te bereiden
spruitjes zijn op allerlei manieren te bereiden

“He bah, alweer spruitjes” ?! Is die kreet tijdens uw zondige jeugdjaren ook wel eens over uw lippen gekomen? Bij mij in elk geval wel. Vreselijk vond ik ze die groene “bitterballen” op mijn bord. Het was kindermishandeling van de ergste soort. Om dit “gezonde” voedsel toch bij mij naar binnen te krijgen moedigde mijn moeder mij aan met bovenstaand gezegde.

Maar als kind wil je helemaal niet nadenken over gezonde harten of andere organen. Een bord Engelse drop, gelardeerd met M&M’s, winegums en kauwgomballen, dat willen kinderen !

 

CYP1B1

De moeders van de generatie vóór mij waren bijzondere wezens. Het lijkt wel of ze intuïtief wisten wat wel en niet goed voor ons was. En dat terwijl ze geen kaas hadden gegeten van wat wij nu verstaan onder moderne voedingswetenschap. Mijn moeder -bouwjaar 1914- dus ook niet.
Maar dat bitter beter is hebben die spruitjes -en andere bittere groenten- serverende moeders wel goed aangevoeld.
Want de resultaten uit recent wetenschappelijk onderzoek lijken hen daarin gelijk te geven.

Prof. Dr. Dan Burke is gepensioneerd hoogleraar farmacologie en gedurende meer dan 35 jaar verbonden geweest aan Britse universiteiten. Hij is een geestig en begenadigd spreker, in staat ingewikkelde zaken in begrijpelijke taal uit te leggen. Dat ervoer ik toen ik een poos geleden samen met een bevriend arts één van zijn seminars bezocht. Lees “BITTER IN DE MOND, MAAKT HET HART GEZOND?..” verder

Van apotheken, de dingen die voorbijgaan….

Het klooster met de apotheek
Het klooster met de apotheek

Apotheken hebben mijn intense belangstelling. Of ik nu in het buitenland ben of “ergens” binnen Neerlands grenzen , als ik zo’n pillenwinkel zie word ik er als door een magnetische kracht naar toe getrokken. Ik druk mijn neus dan zo plat mogelijk tegen de winkelruit om te zien hoe daarbinnen “de boel geregeld” is. Nee ik ben niet ziek en ook niet bang het te worden. Waarom ik toch naar binnen gluur ? Ik hou van apotheken “um die Apotheke selbst”, om het eens in het Engels te zeggen. Al sinds mijn jeugd ben ik gefascineerd door de bijzondere sfeer in zo’n bedrijf, de specifieke geuren die er hangen, het Latijn op de potten en flessen, de systematische indeling der geneesmiddelengroepen. De Grote van Dale zal de uitdrukking wel niet kennen, maar ik noem dat gevoel “farma-romantiek”.


Kloosterapotheek

Nu moet ik toegeven dat de huidige apotheken minder aan dat gevoel appelleren, dan de apotheken uit mijn jeugd. Daar kreeg je nog lamme armen van het zalf bereiden en kromme vingers van het poeders vouwen. De apotheek van vandaag is een efficiënt ingedeelde ruimte met honderden schuifladen, waarin de medicijnen kant en klaar zijn opgeborgen. Zo uit de winkel op uw tafel. Er wordt niet meer zo heel veel aan artsenij “bereidkunde” gedaan, zoals de Nederlandse vertaling van het woord “farmacie” zo mooi luidt. Het gaat nu meer om adviseren en distribueren. Niet minder belangrijk natuurlijk.

‘Als je een echte oude apotheek wilt zien, dan weet ik wel iets voor je’, zei het nichtje van mijn vrouw toen we in juli weer even op de thuisbasis in Slovenië waren. En zo togen wij naar het plaatsje Olimje pri Podcetrtku [ nee doet u geen moeite- is voor Nederlanders niet uit te spreken] waar zich één van de drie oudste nog bestaande Europese kloosterapotheken bevindt.

Lees “Van apotheken, de dingen die voorbijgaan….” verder

ARME DRUSUS CAESAR !

broccolisalade

Drusus Caesar was de zoon van de Romeinse keizer Tiberius. Hij had een broccoli-obsessie. Dat wil zeggen: hij lustte er wel pap van. Maandenlang at hij  nauwelijks iets anders dan broccoli. Broccoli puur, broccoli in wijnsaus, broccoli in roomsaus, broccoli in kruidensaus. Maar zijn urine kreeg er een groene kleur van en begon bovendien sterk naar zwavel te ruiken. Pappa Tiberius hield daar niet van en gebood zijn zoon ogenblikkelijk te stoppen met deze “groene revolutie”. drususDat het eten van broccoli Drusus zeker geen kwaad heeft gedaan, kunnen we op grond van recent wetenschappelijk onderzoek gerust aannemen. Van Drusus zelf zullen we het echter nooit te weten komen. Hij werd op jonge leeftijd vermoord. Zoiets gebeurde in die tijd wel vaker in Rome….

Kruisbloemigen verenigt u !

Broccoli behoort tot de zogenaamde kruisbloemige groentesoorten. Ze worden zo genoemd omdat de bloemblaadjes de vorm van een kruis hebben. Andere leden van deze illustere familie zijn: spruitjes, boerenkool, waterkers, witte en rode kool, bloemkool, paksoi en radijs. Deze groentesoort blijkt zeer bijzondere chemische stofjes te bevatten, de zogeheten glucosinolaten en isothiocyanaten. Die zijn in staat kwaadaardige cellen geheel of gedeeltelijk in hun groei te belemmeren en soms geheel uit te schakelen. Lees “ARME DRUSUS CAESAR !” verder

Hoge Bloeddruk

onbehandeldehypertensieDefinitie
Bloeddruk, en dan vooral hoge, wat is dat eigenlijk ? Laat ik bij het begin beginnen. Zoals een huis bestaat uit stenen die naast en boven elkaar liggen, zo is ons lichaam opgebouwd uit kleine cellen. In tegenstelling tot een baksteen heeft een cel zuurstof en energie nodig. Om de cel daarvan te voorzien en ook de daarbij ontstane afvalproducten te kunnen afvoeren, beschikt het lichaam over de bloedsomloop. De bloedsomloop is een gesloten systeem waarin het bloed door het hart wordt rond gepompt. Om dat rondpompen goed te laten verlopen, is er van “top tot teen” een bepaalde druk nodig. Die moet met enige vaart plaatsvinden, want de cellen zijn als jonge vogeltjes die voortdurend om voedsel en zuurstof bedelen. Cellen vragen, cellen eisen, en om aan die eisen te kunnen voldoen moet het hart een zekere overdruk leveren. Dat proces vindt plaats doordat de hartspier samentrekt, daarna ontspant en vervolgens weer samentrekt. Hierdoor varieert de druk in het bloedvatenstelsel voortdurend. Trekt het hart zich samen dan spreken we van bovendruk (systole). Na samentrekking ontspant het hart zich en stroomt het bloed via de aderen in het hart. Dat is de zogeheten onderdruk (diastole).

Pompkracht
Het rondpompen van het bloed is enigszins vergelijkbaar met fietsen. De snelheid van een fietser wordt niet alleen bepaald door de kracht waarmee iemand de trappers weet rond te draaien, maar ook door de weerstand die de weg veroorzaakt. Probeer het verschil maar eens uit tussen fietsen op een asfaltweg of in het mulle zand aan het Scheveningse strand. Het is met de bloedsomloop niet anders. Het hart (de trappers) geeft de pompkracht en de bloedvaten (het zand) veroorzaken de weerstand. Samen zorgen ze voor een zekere druk in het bloedvatenstelsel.

Oorzaak
Onder normale omstandigheden, bijv. als je een trap op rent is het logisch dat de (been)spieren extra zuurstof vragen om die sportieve prestatie te kunnen volbrengen. Ben je eenmaal boven dan klopt je hart in je keel en sta je te hijgen als een postpaard. Een signaal dat er via bloed en longen voldoende lucht wordt aangevoerd om de ontstane tekorten aan te vullen. Zit je rustig achter je bureau of je PC en je bloeddruk is op dat moment verhoogd, dan hoeft dat op zich geen zorgen te baren, want misschien ben je net verliefd geworden of moet je die middag naar de tandarts voor een wortelkanaalbehandeling. Onder beide omstandigheden blijft een mens van vlees en bloed niet helemaal rustig . Geheel anders is het als bij regelmatige meting (minstens 1 x per maand) de bloeddruk duidelijk verhoogd blijft. Volgens de in 2003 herziene standaard van het Nederlands Huisartsen Genootschap is er pas sprake van verhoogde bloeddruk als iemand een onderdruk van 90mm Hg of 140 mm Hg bovendruk heeft.
Een verhoogde bloeddruk kan verschillende oorzaken hebben. In 90%- 95% van de gevallen is er sprake van z.g. essentiële of primaire hypertensie d.w.z. dat er geen specifieke aandoening aan de hoge bloeddruk ten grondslag ligt. De oorzaak blijft dan onduidelijk, hoewel er wel diverse hypotheses over bestaan. De overige 5%-10% noemt men secundaire hypertensie. Er is dan sprake van een duidelijke ziekte, zoals nierfalen, bepaalde tumoren, aldosteronisme of het syndroom van Cushing.
De bloedvaten zijn geen harde buizen maar het bloedvatenstelsel is in feite een bewegend, ademend orgaan. Schade die veroorzaakt wordt aan deze bloedvaten waardoor ze verharden, ontsteken en/of dichtslibben of factoren die het uitzetten en samentrekken van de bloedvaten belemmeren zijn ook oorzaken van hoge bloeddruk. Ook hormonen zoals insuline en een stof als stikstofmonoxide (NO) hebben invloed op het sympathische zenuwstelsel. Tevens kan renine op de filtering door de nieren een rol spelen. Soms is hevige en langdurige stress met een verstoorde stresshormoonhuishouding de boosdoener. Het voert te ver om deze mechanismen en theorieën hier in detail uit de doeken te doen. Van belang is te weten dat de volgende factoren schade toebrengen aan de werking van de bloedvaten en nieren en hoge bloeddruk in de hand kunnen werken.
Lees “Hoge Bloeddruk” verder

Een zakje thee op de Maas?

“Homeopathie ? Dat is net zoiets als een zakje thee op de Maas !” Alzo sprak de heer Maaskant, een rondborstige Rotterdammer en docent farmacognosie tijdens een van zijn voordrachten. Mocht ik of een van de andere studenten na deze mededeling nog menen dat homeopathische middelen in positieve zin ook maar iets voor de gezondheid doen, dan dienden we goed in onze oren te knopen dat dit denkbeeld zuiver illusoir is. Immers, hoe kan een stofje dat vele, vele malen verdund is, nog enige klinische werkzaamheid bezitten?

Volgens Maaskant was dat uitgesloten. Toen ik later de goede resultaten van homeopathie zag en zelfs zieke dieren er baat bij bleken te hebben, dacht ik: dieren kunnen toch geen “last” hebben van suggestie? Dus: wat is homeopathie precies, wie heeft het bedacht en hoe werkt het eigenlijk?

Dr. Hahnemann

Lees “Een zakje thee op de Maas?” verder

Suppletie, ja of nee?

omegaAlweer enige jaren geleden bleek uit een onderzoek van het Zilveren Kruis Achmea, het Olympisch Comité, en de Nederlandse Sport Federatie dat veel Nederlanders lang niet zo gezond zijn als ze zelf vaak denken. Ze bewegen te weinig en ze eten slecht. Van Nederlanders boven de 18 jaar heeft 95% een aangetast gebit, 11,5% lijdt aan aandoeningen van het ademhalingsstelsel, ruim 23% heeft in ernstige mate last van spijsverteringsproblemen, 31% heeft een afwijking aan het skelet en steeds meer mensen vertonen allergische reacties .

Wij eten ons ziek Dat er een duidelijke relatie tussen voeding en gezondheid bestaat, heeft de wetenschap intussen ruimschoots bewezen. Maar het uitgangspunt van de huidige voedings en dieetleer dat wie gevarieerd eet, gezond eet, is volgens prof. dr. Piet De Veer niet steekhoudend. “Een gevarieerde voeding is niet tegelijkertijd een volwaardige voeding” zegt hij. Lees “Suppletie, ja of nee?” verder