Astma en voedingsstoffen

Astma wordt gekenmerkt door reacties van de luchtwegen op allergenen en toxische stoffen in de lucht. Veel factoren zijn van invloed op deze reacties waaronder lichamelijke inspanningen, psychische stress en voedselallergiën (zoals  eieren, vis, pinda’s en de additieven sulfiet (e220-228) en tartrazine (e102)). Deze aandoening, die in toenemende mate voorkomt, is ook gerelateerd aan hooikoorts. Bij kinderen speelt het verkoudheidsvirus een rol.
Onderzoek laat een potentieel gunstig effect van extra omega-3 vetzuren zien bij astma. Ook extra vitamines en mineralen kunnen astmaklachten verminderen. Lees “Astma en voedingsstoffen” verder

Selenium en de bloedvaten

Tot een bepaald gehalte lijkt selenium goed te zijn voor de bloedvaten, zo blijkt uit een Amerikaans onderzoek.
Men vergeleek de gehaltes in het bloed van 2062 Amerikanen van boven de 40 en keek of er een verband bestond met perifeer arterieel vaatlijden -atherosclerose in de benen met als symptoom claudicatio intermittens oftewel “etalagebenen”-.
Bij een toename van het seleniumgehalte tot 150-160ng/ml nam perifeer vaatlijden af. Daarboven leek het risico op atherosclerose weer iets toe te nemen. Deze optimale gehaltes komen nagenoeg overeen met die we zagen in het artikel over selenium en kanker

Serum Selenium and Peripheral Arterial Disease;Joachim Bleys c.s.
American Journal of Epidemiology 2009 169(8):996-1003;

De meest gebruikte natuurlijke middelen bij claudicatio intermittens zijn overigens carnitine en ginkgo biloba.

Co-enzym Q10 en statines

Statines – cholesterolverlagende medicijnen zoals atorvastatine (Lipitor), simvastatine (Zocor) en rosuvastatine (Crestor) – verlagen het risico op cardiovasculaire gebeurtenissen bij een grote groep mensen. Met name bij mannen van middelbare leeftijd met diverse risicoverhogende factoren. Het is onduidelijk of het positieve effect van statines op de bloedvaten moet worden toegeschreven aan de cholesterolverlagende werking of op de vermindering van ontstekingsfactoren. Waarschijnlijk heeft een verhoogd c-reactief proteïne (CRP) gehalte, als indicator van chronische lichte aderontsteking, een sterkere voorspellende waarde dan cholesterolgehaltes voor zowel toekomstige hart-en vaatproblemen als het mogelijke nut van statines. Statines zijn niet zonder bijwerkingen. Vermoeidheid, spierklachten en spierafbraak zijn de best gedocumenteerde klachten. Ook een verhoogd diabetesrisico bij gebruik van statines – vooral Crestor – is bekend.

De best bewezen statine, Lipitor oftewel atorvastatine. Het verlaagt het risico op een hartaanval bij veel mensen. De producent is wel veroordeeld voor het verzwijgen van nadelige bijwerkingen.
De best bewezen statine, Lipitor oftwel atorvastatine. Het verlaagt het risico op een hartaanval bij veel mensen. De producent is wel veroordeeld voor het verzwijgen van nadelige bijwerkingen.

Deze nadelige bijwerkingen worden in verband gebracht met de remming door statines van de lichaamseigen aanmaak van co-enzym Q10, een belangrijke stof die betrokken is bij de energieproductie in de cellen. In een dubbelblind onderzoek met mensen die statines gebruikten en last hadden van spierklachten kreeg de ene groep 100 mg co-enzym Q10 per dag en de andere groep 400 IE vitamine E. In de co-enzym Q10 groep was de spierpijn in 40% van de gevallen na een maand verminderd. Ernstige pijn die zodanig was dat ze de dagelijkse bezigheden belemmerde verminderde in 38% van de gevallen. In de vitamine E groep was er geen noemenswaardige verandering opgetreden. ( Am J Cardiol. 2007 May 15;99(10):1409-12.)
Niet alle dergelijke kortdurende onderzoeken met coQ10 laten dezelfde gunstige resultaten zien. Aangezien het nadelige effect van de coQ10 verlaging door statines vaak pas na lange tijd door spierafbraak tot uiting komt is het waarschijnlijk dat de spieropbouw (of verminderde spierafbraak) door extra coQ10 ook pas na enige tijd merkbaar wordt. Andere, nog onbekende, factoren kunnen bovendien ook van invloed zijn.

In een andere studie werd onderzocht of extra co-enzym Q10 een gunstig effect heeft op de werking van de bloedvaten bij diabetes met endotheeldysfunctie (verminderde vaatcelafhankelijke vaatverwijding) die statines gebruikten. De proefpersonen kregen 200 mg co-enzym Q10 per dag of een placebo, gedurende 12 weken. Het gehalte in het bloed van deze voedingsstof steeg door de suppletie met de factor 2,7. Het bleek dat de vaatverwijding (FMD), met als gevolg een betere doorbloeding, verbeterde door de coQ10.

De gemeten verbetering vertaalt zich in een 10%-25% lager cardiovasculair risico in deze patiënten.

Diabetes Care, 2009. “Coenzyme Q10 improves endothelial dysfunction in statin-treated type-2 diabetic patients”
S.J. Hamilton, G.T. Chew, G.F. Watts

gerelateerd Vitamine D tegen spierzwakte door statines

Co-enzym Q10 en statines 2

Vitamine D en statines

U BENT TOCH ZEKER NIET “BESUIKERD” !?

besuikerdMijn lieve grootmoeder leed aan “ouderdomssuiker”, in vaktermen aangeduid als diabetes mellitus type-2. Ik kan mij herinneren dat zij altijd dorst had en vaak naar het toilet moest. Op feestdagen “mocht ze niks”, zoals een gebakje of een andere suikerrijke traktatie.

Na verloop van tijd werden haar ogen slechter en de door haar arts voorgeschreven tabletten moesten plaats maken voor de insuline-spuit. Het arme mensje moest zelf de inhoud in haar bovenbeen spuiten, want mijn grootvader “begon daar niet aan”. Hij vond dat prikken te griezelig. Door de jarenlange dagelijkse injecties werd de huid op haar been echter zo hard, dat er nauwelijks nog een plek te vinden was om de naald door heen te steken. Mijn ouders zagen haar vaak huilen.
Nee het was allemaal niet om vrolijk van te worden.

“Happy”meal ? Lees “U BENT TOCH ZEKER NIET “BESUIKERD” !?” verder

Meer vitamine C, minder jicht

vitcHet risico op de pijnlijke gewrichtsaandoening jicht blijkt af te nemen door een hoge inname van vitamine C.  Een hoge concentratie urinezuur kan uitkristalliseren en in bepaalde gewrichten – meestal in eerste instantie de grote teen – een ontsteking veroorzaken. Ook kan uitgekristalliseerd urinezuur nierstenen veroorzaken.
Enkele jaren geleden bleek uit een gerandomiseerd, dubbelblind onderzoek dat 500mg vitamine C per dag extra het urinezuurgehalte verlaagt. Bij degenen die bij aanvang het hoogste urinezuurgehalte hadden werd dit door de vitamine C het meest verlaagd. Dit verkleint hoogstwaarschijnlijk de kans op jicht en kan van belang zijn voor de beheersing van jicht en andere urinezuur gerelateerde aandoeningen.
Arthritis Rheum. 2005 Jun;52(6):1843-7

Uit een grootschalig prospectief onderzoek blijkt nu dat veel vitamine C het jichtrisico inderdaad vermindert. Lees “Meer vitamine C, minder jicht” verder

Extra foliumzuur meer prostaatkanker?

In de VS wordt de B-vitamine foliumzuur sinds 1998 toegevoegd aan meel zodat daar de inname per persoon van deze vitamine  twee tot drie maal hoger is dan in  Europa, afhankelijk van de hoeveelheid brood en andere graanproducten die worden geconsumeerd. Dit  is vooral gedaan om het aantal geboorteafwijkingen die veroorzaakt worden door een tekort aan deze vitamine terug te dringen. Ook wordt een tekort in verband gebracht met andere aandoeningen zoals achteruitgang van het denkvermogen op latere leeftijd. Daarom wordt er ook in Nederland overwogen om brood en pasta te verrijken met foliumzuur.  Er zijn echter ook tegenstanders van dit voornemen. Foliumzuur is een vitamine met een aparte geaardheid. De vorm die bij verrijking en in supplementen wordt gebruikt – foliumzuur- wordt veel beter opgenomen dan de meest natuurlijk vorm – folaat – die in bladgroente zit. Er bestaan vermoedens dat veel foliumzuur reeds aanwezige darmkanker verergert. Nu lijkt nieuw onderzoek  er  op te wijzen dat bij prostaatkanker iets soortgelijks gebeurt.

In een gerandomiseerd onderzoek onder 643 Amerikanen dat 10 jaar duurde kwam onder de mannen die 1000µg foliumzuur per dag extra  hadden gebruikt ongeveer drie maal zo veel prostaatkanker voor dan in de placebogroep (9,7% om 3,3%).  Personen die bij aanvang van de studie, in 1995, de hoogste inname van de vitamine hadden leken hier echter weer door beschermd te worden. Het lijkt dus dat te weinig folaat het risico op prostaatkanker verhoogt en te veel extra foliumzuur het risico ook sterk verhoogt.

Journal of the National Cancer Institute, 2009

Optimale hoeveelheid omega-3 vetzuren

De gezondheidsraad heeft de aanbevolen hoeveelheid omega-3 vetzuren (EPA en DHA) in december 2006 verdubbeld naar 450mg per dag. Persoonlijk schat ik al jaren de behoefte aan deze vetzuren twee tot vier maal hoger in.   Dit baseerde ik in eerste instantie o.a. op de Italiaanse GISSI Prevenzione trials :

In dit Italiaanse onderzoek werden 11000 mensen die recentelijk een hartaanval hadden gehad in 4 groepen verdeeld. Eén groep kreeg visoliecapsules te slikken met per dag 1000mg omega-3 vetzuren (EPA+DHA), een tweede groep kreeg 300mg vitamine E per dag, de derde groep beiden en de vierde groep niets.  Na 3 ½ jaar werd het aantal hartaanvallen, beroertes en sterftes door hart- en vaatziektes geteld. De vitamine E leek de kans hierop niet te hebben beïnvloed. De extra visolie bleek echter bij deze mensen met een toch al behoorlijk gezond mediterraan dieet (weinig rood vlees, boter en snoepgoed; veel groente, fruit, brood, knoflook, olijfolie, vis en wijn) de sterfte door hartaanvallen en de sterfte in het algemeen met 20 % te hebben verminderd. Dit kwam voornamelijk door een daling  van het aantal gevallen van dodelijke hartstilstand met 45%.

Een grootschalig vervolgonderzoek genaamd GISSI-Hf trial  bij een kleine 7000 mensen met hartfalen toonde aan dat visolie (1000mg omega-3 vetzuren per dag) wel de sterfte onder mensen met een ernstig verzwakt hart vermindert – zij het slechts gering (9%) – en de  statine rosuvastatine (Crestor) niet. Dit dubbelblind onderzoek duurde 4 jaar. Een verschil met het eerste GISSI onderzoek is dat in dit vervolgonderzoek de patiënten er bij aanvang een stuk slechter aan toe waren. Zo stierf 3 op de 10 patiënten in de placebo- en Crestorgroep tijdens het onderzoek waardoor een relatieve geringe vermindering van sterfte met 9% in absolute termen toch de moeite waard is.
(Lancet. 1999 Aug 7;354(9177):447-55.The Lancet, 2008; link 1, link 2)

Bij deze twee groepen mensen had 1000mg EPA en DHA per dag extra dus een duidelijk gunstig effect terwijl vis toch al een onderdeel van het dieet was. Het betrof echter wel een groep met specifieke klachten.

De vetzuursamenstelling is ook voor andere aandoeningen van belang en de verhouding tussen de verschillende soorten vet die men eet is mogelijk nog van groter belang dan de hoeveelheid. Op basis van vele studies deden onderzoekers een ingewikkelde landenvergelijking om hier voor verschillende diëten wat meer duidelijkheid in te krijgen. Lees “Optimale hoeveelheid omega-3 vetzuren” verder

Vitamine D tekort, griep en verkoudheid

“Zon”vitamine D lijkt nu ook al bescherming te bieden tegen infecties van de luchtwegen. Vooral mensen die lijden aan astma of COPD zouden baat moeten hebben bij extra vitamine D.

Men vond het verband toen men het vitamine D gehalte van het opgeslagen bloed van 19000 personen, die meegedaan hadden aan een bevolkingsonderzoek, ging vergelijken met het antwoord op één van de vele vragen die bij dat bevolkingsonderzoek werden gesteld: “Bent  u de afgelopen dagen verkouden of grieperig geweest?” Mensen met minder dan 10ng/ml actieve vitamine D in hun bloed – wat als veel te weinig wordt beschouwd –  beantwoordden die vraag zo’n 40% vaker met “ja” dan mensen met meer dan  30ng/ml.

Zo heel groot is dit verschil niet maar het verschil werd veel groter als alleen gekeken werd naar degenen die leden aan astma of COPD. Lees “Vitamine D tekort, griep en verkoudheid” verder