Hoge Bloeddruk

onbehandeldehypertensieDefinitie
Bloeddruk, en dan vooral hoge, wat is dat eigenlijk ? Laat ik bij het begin beginnen. Zoals een huis bestaat uit stenen die naast en boven elkaar liggen, zo is ons lichaam opgebouwd uit kleine cellen. In tegenstelling tot een baksteen heeft een cel zuurstof en energie nodig. Om de cel daarvan te voorzien en ook de daarbij ontstane afvalproducten te kunnen afvoeren, beschikt het lichaam over de bloedsomloop. De bloedsomloop is een gesloten systeem waarin het bloed door het hart wordt rond gepompt. Om dat rondpompen goed te laten verlopen, is er van “top tot teen” een bepaalde druk nodig. Die moet met enige vaart plaatsvinden, want de cellen zijn als jonge vogeltjes die voortdurend om voedsel en zuurstof bedelen. Cellen vragen, cellen eisen, en om aan die eisen te kunnen voldoen moet het hart een zekere overdruk leveren. Dat proces vindt plaats doordat de hartspier samentrekt, daarna ontspant en vervolgens weer samentrekt. Hierdoor varieert de druk in het bloedvatenstelsel voortdurend. Trekt het hart zich samen dan spreken we van bovendruk (systole). Na samentrekking ontspant het hart zich en stroomt het bloed via de aderen in het hart. Dat is de zogeheten onderdruk (diastole).

Pompkracht
Het rondpompen van het bloed is enigszins vergelijkbaar met fietsen. De snelheid van een fietser wordt niet alleen bepaald door de kracht waarmee iemand de trappers weet rond te draaien, maar ook door de weerstand die de weg veroorzaakt. Probeer het verschil maar eens uit tussen fietsen op een asfaltweg of in het mulle zand aan het Scheveningse strand. Het is met de bloedsomloop niet anders. Het hart (de trappers) geeft de pompkracht en de bloedvaten (het zand) veroorzaken de weerstand. Samen zorgen ze voor een zekere druk in het bloedvatenstelsel.

Oorzaak
Onder normale omstandigheden, bijv. als je een trap op rent is het logisch dat de (been)spieren extra zuurstof vragen om die sportieve prestatie te kunnen volbrengen. Ben je eenmaal boven dan klopt je hart in je keel en sta je te hijgen als een postpaard. Een signaal dat er via bloed en longen voldoende lucht wordt aangevoerd om de ontstane tekorten aan te vullen. Zit je rustig achter je bureau of je PC en je bloeddruk is op dat moment verhoogd, dan hoeft dat op zich geen zorgen te baren, want misschien ben je net verliefd geworden of moet je die middag naar de tandarts voor een wortelkanaalbehandeling. Onder beide omstandigheden blijft een mens van vlees en bloed niet helemaal rustig . Geheel anders is het als bij regelmatige meting (minstens 1 x per maand) de bloeddruk duidelijk verhoogd blijft. Volgens de in 2003 herziene standaard van het Nederlands Huisartsen Genootschap is er pas sprake van verhoogde bloeddruk als iemand een onderdruk van 90mm Hg of 140 mm Hg bovendruk heeft.
Een verhoogde bloeddruk kan verschillende oorzaken hebben. In 90%- 95% van de gevallen is er sprake van z.g. essentiële of primaire hypertensie d.w.z. dat er geen specifieke aandoening aan de hoge bloeddruk ten grondslag ligt. De oorzaak blijft dan onduidelijk, hoewel er wel diverse hypotheses over bestaan. De overige 5%-10% noemt men secundaire hypertensie. Er is dan sprake van een duidelijke ziekte, zoals nierfalen, bepaalde tumoren, aldosteronisme of het syndroom van Cushing.
De bloedvaten zijn geen harde buizen maar het bloedvatenstelsel is in feite een bewegend, ademend orgaan. Schade die veroorzaakt wordt aan deze bloedvaten waardoor ze verharden, ontsteken en/of dichtslibben of factoren die het uitzetten en samentrekken van de bloedvaten belemmeren zijn ook oorzaken van hoge bloeddruk. Ook hormonen zoals insuline en een stof als stikstofmonoxide (NO) hebben invloed op het sympathische zenuwstelsel. Tevens kan renine op de filtering door de nieren een rol spelen. Soms is hevige en langdurige stress met een verstoorde stresshormoonhuishouding de boosdoener. Het voert te ver om deze mechanismen en theorieën hier in detail uit de doeken te doen. Van belang is te weten dat de volgende factoren schade toebrengen aan de werking van de bloedvaten en nieren en hoge bloeddruk in de hand kunnen werken.

  • Te veel eten
  • Voeding met te weinig antioxidanten
  • Weinig lichaamsbeweging
  • Verstoring van de natrium/kalium balans door verkeerde voeding (kan gecompenseerd worden door goed werkende nieren)
  • Langdurige psychologische stress

Riskant?
Hoge bloeddruk is geen ziekte, maar wel een risicofactor . De verklaring daarvoor is simpel. De druk van het bloed in de bloedvaten loopt op. Het hart pompt het bloed tegen een weerstand in die hoger is dan normaal. De druk kan op een gegeven moment zo hoog zijn, dat een bloedvat in de hersenen knapt: een hersenbloeding of beroerte is het gevolg ! Denk maar aan een fiets of autoband. Wie zo’n ding bij herhaling tot het uiterste oppompt, ziet na verloop van tijd scheurtjes in het rubber ontstaan. Als er dan “dunne plekken” komen is het een kwestie van tijd, of de band zal bij een volgende pompbeurt met een harde knal ontploffen. Wanneer over een langere periode de druk in het bloedvatenstelsel te hoog blijft, ontstaan in de vaatwand eveneens “scheurtjes” en allerlei beschadigingen. Een automobilist of fietser die zijn band te hard heeft opgepompt voelt dat aan de wijze waarop zijn transportmiddel over de weg rolt. Iemand met hoge bloeddruk echter hoeft niet perse iets te voelen. Soms is er sprake van hoofdpijn of duizeligheid, maar lang niet altijd. Als u het gevoel heeft de laatste tijd wat gejaagd te zijn en niet lekker in uw vel zit, loop dan eens een apotheek binnen en vraag de assistente om uw bloeddruk te meten. Als dan blijkt dat er sprake is van verhoging, schrijf dan op hoeveel ,ga na een paar weken terug en maak opnieuw gebruik van die service. Meten is weten. Immers niemand zit te wachten op hart en vaatziekten, een hersenbloeding, nierziekten en/of een netvliesbeschadiging van het oog. Als na een paar apotheekbezoekjes een structureel verhoogde bloeddruk blijkt, maak dan een afspraak met de huisarts. Hij is in staat te beoordelen of het gebruik van bloeddrukverlagende middelen noodzakelijk is, maar zal u zeker ook vragen stellen als:

  • Rookt u ?
  • Is uw cholesterol te hoog ? (n.b. niet alle cardiologen zien dit als risicofactor ! – zie mijn commentaar op “Q10 en statines” op deze site en de website van The International Cholesterol Skeptics – www.thincs.org )
  • Hebt u suikerziekte ?
  • Hebt u (reeds) beschadigingen aan hart, hersenen, nieren of ogen?
  • Bent u (veel) te dik ? (overgewicht)
  • Komen hart en vaatziekten bij uw ouders of broers/zussen beneden de 60 jaar voor ?
  • Drinkt u (veel te veel) alcohol ?
  • Bent u verslaafd aan het eten van drop of het drinken van zoethoutwortelthee (glycyrizinezuur in zoethout kan bloeddrukverhogend werken)
  • Gebruikt u medicijnen tegen andere kwalen met als mogelijke bijwerking een verhoogde bloeddruk ?
  • Drinkt u de gehele dag door koffie en/of cola ?

Wat kunt u zelf ?

Een heleboel ! Buiten het gebruik van bloeddrukverlagende medicijnen kunt u de volgende zaken in overweging nemen:

  • Stop met roken.
  • Verlaag uw lichaamsgewicht door een dieet met een lage glycemische index.
  • Beweeg elke dag minstens een half uur matig tot intensief. Ga wandelen, joggen, zwemmen en fietsen, neem de trap en laat liften en roltrappen links liggen. Een sportschool is mooi en aanbevelenswaardig, maar u kunt veel zelf, en het is ook nog eens goedkoper.
  • Gebruik minder zout. Een hoge concentratie natriumionen zorgt ervoor dat er minder vocht uitgescheiden wordt waardoor de bloedvaten onder grotere spanning komen te staan. Laat daarom bedrijfsmatig geproduceerde soepen en sauzen staan. Ook vleeswaren en kaas bevatten veel natrium. Wie thuis zijn eigen soep maakt kan de zoutinname met ongeveer een derde verminderen.
  • Eet knoflook! Prima voor de bloeddruk !
  • Verhoog uw kaliuminname. Kalium is een bloeddrukregelaar. Eet daarom veel fruit, dadels, vijgen, groene groenten, zoals broccoli, spinazie, boerenkool, etc. Ook tomaten zijn rijk aan kalium.
  • Beperk uw alcoholconsumptie. Voor de heren maximaal 2, voor de dames maximaal 1 consumptie per dag.
  • Zet 3 x per week vette vis op het menu, zoals zalm, tonijn, sardines, haring of makreel.

    “Hoe meer vette vis men per week eet, hoe langzamer het hart slaat”

    zegt Dr. Jean Dallongeville van het Institut Pasteur de Lille in Frankrijk. Houdt u niet van vis, overweeg dan goede visoliecapsules. Deze bevatten de goede vetzuren uit vis, alleen niet het ook in vis aanwezige taurine.

  • Eet eens i.p.v. allerlei zoete tussendoortjes, een handje noten (geen pinda’s, dat zijn geen noten). Noten zijn rijk aan magnesium dat ontspannend werkt op de bloedvatwanden. Wil je toch wat snoepen, neem dan een stukje pure chocolade. In de American Journal of Clinical Nutrition stond een onderzoekje waarin vermeld werd dat in 100 gram pure chocolade ongeveer 500 mg polyfenolen schuil gaan, die ervoor zorgen dat de bloeddruk meetbaar daalt. Dat geldt niet voor melk en witte chocola ! Aangezien chocola nogal wat vet bevat zou ik willen adviseren hier in niet te overdrijven…..
  • Drink i.p.v. koffie liever groene thee.

    “Wanneer men gedurende een jaar minimaal 120 ml groene thee per dag drinkt, wordt de kans op hoge bloeddruk significant lager”

    concluderen wetenschappers van de Universiteit van Taiwan.

  • Neem voedingssupplementen. Een verlaging van te hoge bloeddruk is o.a. aangetoond bij knoflook (1000 mg per dag), co-enzym Q10 (60 mg per dag), vitamine C (500 mg per dag), calcium en magnesium (800 mg resp. 400 mg per dag), taurine (1-3gram) en van lycopeen uit tomaten. Co-enzym Q10 is bij diabetici, ouderen en bij gebruik van statines vooral van belang en vitamine C is bij een relatief laag (pro-)antioxidantgehalte van de voeding van grote waarde terwijl magnesium en taurine met name behulpzaam kunnen zijn als psychologische stress een belangrijke oorzaak is.
  • Een vitamine D tekort wordt in verband gebracht met een grotere kans op hoge bloeddruk. Vooral de combinatie hoge bloeddruk-vitamine D-tekort is gevaarlijk
  • Ontspanningsoefeningen kunnen de bloeddruk blijvend verlagen.

Tot slot:neem uw gezondheid net zo serieus, of liever nog serieuzer, als het onderhoud van uw mooie (nieuwe) auto. Zorg voor goede brandstof, controleer op tijd uw oliepeil, houd uw banden op de juiste spanning (maar blaas ze niet op !) en sla geen APK-keuring over. Een auto is vervangbaar, uw lichaam die wonderlijke biologisch-fysiologische machine niet ! Op uw gezondheid !

 

Share

20 reacties “Hoge Bloeddruk

  1. U steld: Hoge bloeddruk is geen ziekte, maar wel een risicofactor.

    Is het feitelijk dan misschien beter om (vooral chronische) hoge bloeddruk, als symptoom te zien, ook al heeft dit meestal een gecompliceerde achtergrond?
    Vooral omdat chronische hoge bloeddruk uiteindelijk tot complexe ziekten kan lijden.

    Overigens dank voor dit artikel, het verduidelijkt veel, gelukkig was ik met roken al gestopt 🙂

  2. Dag Rob,
    Met je vraag is eigenlijk het antwoord gegeven. Het is natuurlijk altijd verstandig om te trachten de werkelijke oorzaak van hypertensie te achterhalen.
    Daardoor is een adequate behandeling mogelijk, en blijkt vaak dat een reguliere aanpak ondersteunt door de nodige nutritionele maatregelen kan leiden tot “integrale geneeskunde” !
    gr. Anthon

  3. hoi rob.

    ik heb toch nog een vraagje.
    waarom komt hypertensie vaak voor bij ouderen?
    is hier een verklaring voor?

    gr martha

  4. Martha,
    Dat hypertensie vaker voorkomt bij ouderen is nog altijd een onderwerp van studie, maar tot nu toe zijn in elk geval wel een paar zaken duidelijk geworden.

    1. Rond het 20ste-25 ste levensjaar begint het z.g. atherosclerotische proces [aderverkalking] zich langzaam maar zeker in te zetten, en dat neem toe met het stijgen van de leeftijd. Dat proces is verantwoordelijk voor bloedvatvernauwing Vergelijk het maar met aangeslibte waterleidingen, die steeds minder water doorlaten. Bij de bloedsomloop moet het hart dan steviger pompen om het bloed door de vernauwde aderen te persen, waardoor een zekere overdruk ontstaat.
    2. Voor de bloeddrukregeling bestaat er via het hormonale stelsel een ingewikkeld samenspel tussen hart en nieren. Beetje te vergelijken met communicerende vaten. Wanneer men ouder wordt treden er [soms] hevige of minder hevige hormonale schommelingen op of neemt de capaciteit van de nieren soms [wat] af, waardoor zich een lichtere of zwaardere bloeddrukverhoging inzet.
    3.Vaak zie je toch [ en ik merk hetzelf !] bij het stijgen der jaren een verhoogde stressgevoeligheid. Daar kan de bloeddruk ook wel eens de gevolgen van ondervinden…
    4. Voedingskundigen zien ook vaak dat ouderen niet goed eten. Ze eten te weinig fruit en groente [bevat kalium die bloeddrukverlagend werkt] of eten te zout [natrium kan de bloeddruk{flink} doen stijgen] Bij ouderen in bijv. China, de Salomoneilanden, Nieuw Guinea, Panama, Brazilie en Afrika kom je om die reden veel minder klachten van hoge bloeddruk tegen.
    5. Het aloude probleem bij ouderen: gebrek aan beweging !!
    6. Zware metalen als cadmium en lood[ die helaas deel uitmaken van ons drinkwater] zijn ook medeverantwoordelijk voor het stijgen van de bloeddruk. Zeker als je een levenlang “meegaat” hopen dit soort toxische stoffen zich in het lichaam op.
    Wellicht zullen geleerden nog meer redenen voor hoge bloeddruk ontdekken, maar dit zijn tot nu toe hun conclusies.
    Met vriendelijke groet:
    Anthon

  5. Milica, dat kan maar er dient wel eerst goed gekeken te worden naar de oorzaak van die hoge bloeddruk. Bovendien kan van een enkelvoudige aanpak met calciumcitraat en vitamine D [ die laatste acht ik veel belangrijker !] geen wonderen verwacht worden. Van calciumcitraat gaat overigens GEEN bloeddrukverlagende werking uit.Niet zinvol dus. Naast de genoemde dieetmaatregelen en supplementenadvies zoals het gebruik van Q10, knoflook, vitamine D etc.-zie boven- is het ook aan te bevelen magnesiumascorbaat te gebruiken [een vorm van vitamine C]. Dit ontkrampt en ontspant de bloedvaten, waardoor door stress veroorzaakte verhoogde bloeddruk normaliseert en de bloedviscositeit verbetert. Nog een vraag: gebruik je bloeddrukverlagende medicijnen ?
    gr. Anthon

  6. Beste Anthon,
    Ik gebruik bloeddverlagende medicijnen,daroem vraag ik kan dat samen,calciumcitrat wil ik gebruiken tegen botonkalking Gr Milica

  7. Milica, er bestaan verschillende soorten bloeddrukverlagers die elk via een specifiek mechanisme werken. Zou je mij kunnen zeggen welke je precies gebruikt ? Overigens is het gebruik van calciumcitraat alleen niet voldoende om botontkalking tegen te gaan. Daar zijn uitgebreidere maatregelen voor nodig waarbij vitamine D een zeer grote rol speelt. Bovendien kan calciumcitraat niet bij elk bloeddrukverlagend middel gecombineerd worden.
    gr. Anthon

  8. Anthon,ik gebruik Metoprololsuccinaat en
    Kaliumlosartan ,wat kan ik gebruiken van Vitmines zonder problemen die vor mein bloeddruk goed zijn in kombinatie met deze medicijnen
    gr.Milica

  9. Milica, metropololsuccinaat is een z.g. betablokker en kaliumlosartan is een bloeddrukverlager die via het zogeheten angiotensinereceptorsysteem werkt.
    Ik zie geen bezwaar in gecombineerd gebruik van calciumcitraat en vitamine D.
    De rol van calciumcitraat, en ik herhaal dit weer even- als enkelvoudig middel om botontkalking tegen te gaan is niet geweldig. De combinatie met vitamine D geeft overigens wel een betere opname van calcium. Echter, het tegengaan van botverlies hangt voornamelijk af van stevig bewegen, het consumeren van groene groente en fruit, minimaal gebruik van suiker etc.etc. Gefermenteerde sojaproducten [fyto-oestrogenen] hebben bij vrouwen ook een interessante werking bij het tegen gaan van osteoporose. Een en ander hangt ook van leeftijd af en vooral hoe vroeg men in het leven begint met het anti-ontkalkingsregime. Hoe jonger, hoe beter !
    gr. Anthon

  10. Ik heb afgelopen voorjaar mij elleboog gebroken, aangroei was een probleem. Ik gebruik nu vitamine D voor botweefselvorming en het werkt. Nu is echter mijn bloeddruk ook omhoog gegaan (gebruik hiervoor overigens al jaren medicijnen). Van de huisarts nu calcium afdrijvende medicijnen gekregen. Volgens mij werken deze averechts op het gebruk van vitamine D, bedacht ik me vanmorgen. Wie heeft ervaring met deze situatie?

  11. Ben, over bloeddrukverlagende middelen van het type calciumantagonist, zoals het middel verapamil schrijft prof. Ivan Wolffers in zijn boek “Medicijnen”:” De effectiviteit van verapamil en ook van andere calciumantagonisten kan verminderen bij toediening van grote hoeveelheden calcium of in combinatie met vitamine D”. Dat is natuurlijk iets om in gedachten te houden,hoewel ik denk dat e.e.a. wel zal afhangen van de gebruikte doseringen.
    gr. Anthon

  12. Hallo,
    Alle lof voor Anthon de Bont : één van de best geschreven artikels over hoge bloeddruk die ik de laatste jaren gelezen heb.
    Om even terug te komen op magnesiumascorbaat (3 nov 2010) :
    Magnesiumascorbaat raad je aan omwille van de vitamine C-activiteit op de vaatwand en niet vanwege de invloed van magnesium, ook al moest Mg enige positieve uitwerking hebben op de bloeddruk, dan nog is in de verbinding magnesiumascorbaat het elementair Mg te laag om enige invloed sowieso te kunnen uitoefenen. Is dit de juiste conclusie die ik hierbij maak ?
    gr. Marc

  13. Marc, dank voor je waarderende opmerking over mijn bloeddrukartikel. Wat magnesiumascorbaat betreft: ik weet niet naar welk citaat je precies verwijst, maar in elk geval is zowel magnesium als vitamine C [ascorbinezuur] van grote waarde voor hart en bloedvaten. Voor elk geval van hypertensie zal afzonderlijk moeten worden gekeken naar doseringen van goed opneembare magnesiumverbindingen. De hoogte van een dosering met elementair magnesium zal dus ook per persoon verschillend zijn, en individueel moeten worden bepaald.
    gr. Anthon

  14. Anthon, ik verwijs enkel naar je aanbeveling van magnesiumascorbaat (3 nov 2010).
    Ik probeer erachter te komen welke de juiste keuze is als bloeddrukverlagend middel : magnesiumascorbaat of bijv. magnesiumaspartaat/-citraat, natuurlijk is dit voor iedereen verschillend, naargelang de tekorten. Maar als er een (groot) tekort is aan Mg, dan kies je niet voor magnesiumascorbaat volgens mij, omwille van het lager gehalte aan elementair magnesium. Of ben ik verkeerd ? Of is het de bedoeling om met magnesiumascorbaat twee vliegen in één klap te slaan : zowel vit C als Mg te verhogen, omdat ze allebei belangrijk zijn bij hart- en vaatziekten en hypertensie ?
    gr. Marc

  15. Ah, ik zie wat je bedoelt Marc. Ik denk overigens dat de soort magnesium niet zo veel uitmaakt [als het maar geen oxide is; die wordt nauwelijks in het lichaam opgenomen] Zelf gebruik ik dagelijks de aspartaatvorm,[die per tablet 800 mg magnesiumaspartaat bevat, waarvan 160 mg elementair magnesium- bij hypertensie zou dan 2 tot 3 x daags zo’n dosering volstaan] maar bij ascorbaat heb je inderdaad de door jou genoemde twee vliegen in één klap. Verder geeft mijn orthomoleculair repertorium bij hoge bloeddruk nog aan dat Q10, omega-3-vetzuren,taurine, proanthocyanidinen [druivenpitextract] en knoflook als wapen tegen hoge bloeddruk ingezet kunnen worden.
    gr. Anthon

  16. Even over de soort magnesium. In veel onderzoek is nochthans magenesiumoxide gebruikt en enigermate werkzaam( http://vita-info.nl/2009/05/magnesium-verlaagt-hoge-bloeddruk/)dus ik ben het niet helemaal eens met Anthon. Op lege maag wordt van magnesiumoxide bijzonder weinig opgenomen maar samen met zure of eiwitrijke voeding kan er meer van worden opgenomen omdat er andere verbindingen in de maag ontstaan.
    De organische magnesiumverbindingen zoals magnesiumcitraat en aspartaat zijn echter inderdaad veel beter. Van de anorganische is magnesiumchloride nog de beste. Dit blijkt uit diverse studies zowel met mensen als met proefdieren. Uit de laatste studie waar veel verschillende magnesiumverbindingen werden getest kwam magnesium l-aspartaat als beste uit de bus. Laat deze nu juist in Nederland niet meer toegstaan en verkrijgbaar zijn binnenkort om onverklaarbare redenen.

  17. Ik gebruik een ACE remmer (enalapril). Een apotheker in de USA vertelde mij een jaar geleden dat ACE remmers zink uit het lichaam verwijderen en dat je dan dus extra zink moet innemen. Is dat in Nederland inmiddels ook bekend?

  18. Wicher, dat klopt. Kijk de lijst in mijn artikel getiteld “Ali Baba en de 40 Rovers”op deze site maar na. Je zult dan zien dat het niet alleen om zink gaat…
    gr. Anthon

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *