Knoflook

17 June, 2008

Knoflook wordt al sinds mensenheugenis beschouwd als een voedingsmiddel met geneeskrachtige eigenschappen. Zo bestaan er  talrijke verwijzingen door Egyptenaren naar geschreven [en gebeitelde] bronnen die de waarde weergeven van knoflook als middel om kracht en uithoudingsvermogen te ontwikkelen. Niet alleen de werkman at graag knoflook ook de Egyptische elite liet zich de groente goed smaken. Zelfs in het graf van farao Toetanchamon vond men tussen al het goud dat er blonk teentjes knoflook. Of dit bijgedragen heeft aan de conservering van zijn stoffelijk overschot, lijkt mij onwaarschijnlijk, maar in een Egyptisch handboek voor arts en apotheker, de Codex Ebers [ ca. 1500 v.Chr.] vond men wel meer dan twintig recepten op basis van knoflook die o.a. gebruikt werden bij infecties, hoofdpijn, darmparasieten, hoge bloeddruk en kwaadaardige tumoren.
Sinds die tijd tot op de dag van vandaag wordt knoflook zowel inwendig als uitwendig gebruikt als middel tegen infectieziektes. In WO2 nog op grote schaal door de Russen toen penicilline nog slechts beperkt voorradig was. Momenteel wordt in de biologische landbouw knoflookpoeder als alternatief voor andere antibiotica gebruikt.

De chemie van knoflook is complex en veel moet er nog over ontdekt worden. De belangrijkste geneeskrachtige stoffen lijken de zwavelhoudende aminozuren te zijn. Aliine is hiervan de bekendste. Dit ondergaat na het pletten of persen een reactie met het aanwezige aliinase waarna allicine ontstaat. Deze allicine kan weer veranderen in stoffen als ajoenes, vinyldithiines, oligosulfides en polysulfides. Verschillende bereidingswijzen brengen verschillende actieve stoffen in het lichaam. Hetzelfde geldt voor de verschillende soorten supplementen. Zo bestaan er gevriesdroogde, geurarme knoflookextracten (Pure-Gar en Kwai) die met name het originele alliine bevatten en nog het meest op rauwe knoflook lijken. Andere extracten zoals maceraat en Allimax bevatten vooral allicine en de Japanse gerijpte knoflookextracten (Kyolic) bevatten de stoffen die weer uit de allicine zijn getransformeerd.

Cholesterol
Het meeste onderzoek is uitgevoerd op het gebied van hart- en vaatziektes. Zo is uit het laboratorium bekend dat alle drie de bovengenoemde stoffen (alliine, allicine en metabolieten van allicine) het cholesterolgehalte verlagen. Uit talloze klinische studies blijken verschillende knoflookextracten hoge cholesterolgehaltes te verlagen. De ESCOP (European Scientific Cooperative on Phytotherapy) meldt 4 meta-analyses die allen een significante cholesterol en ldl-cholesterolverlaging lieten zien. Bij de meest gebruikte soort en dosis – gedroogd geurarm gestandaardiseerd knoflookextract 900mg per dag – moet je daarbij denken aan een daling van 10-15% binnen drie maanden. Echter, een recent zes maanden durend onderzoek, waarbij twee knoflookpreparaten (Kyolic en Garlicin) en rauwe knoflook werden getest, vond weinig verschil met de placebogroep.(Archives of Internal Medicine)

Een belangrijk verschil met de vele positieve studies is dat in deze studie de proefpersonen allen ogenschijnlijk gezonde niet-rokers waren met slechts een licht tot matig verhoogd cholesterolgehalte (gemiddeld 226mg/dl). Mogelijk verlaagt knoflook alleen sterk verhoogde gehaltes. In de studies die een duidelijk effect lieten zien was het gehalte gemiddeld circa 270mg/dl (=6,98mmol/liter) zoals in een dubbelblind onderzoek onder mensen die tevens een licht verhoogde bloeddruk hadden. Na 12 weken daalde het cholesterolgehalte met gemiddeld 14% na gebruik van 600mg gevriesdroogd knoflookextract. (Escop, 2003)

Atherosclerosis
Verhoogde cholesterolgehaltes e.d. zijn slechts een risicofactor voor atherosclerosis – het dichtslippen van de bloedvaten door plaques -. 280 personen bij wie deze plaquesvorming d.m.v. ultrasound was geconstateerd deden mee aan een onderzoek. Men kreeg 900mg gedroogd geurarm knoflookextract per dag of placebos gedurende vier jaar. 152 patiënten deden tot het einde mee (38% van de mensen uit de knoflookgroep waren ermee gestopt vanwege knoflookadem die ook kan optreden bij de geurarme knoflook omdat de aliine in de maag wordt omgezet in allicine). In de overgebleven patiënten was het plaquesvolume afgenomen met 2,6% in de knoflookgroep en met 15,6% toegenomen in de placebogroep. De knoflook had het meest gunstige effect op vrouwen en mensen ouder dan 50. ( Escop, 2003; en Pubmed )
Ook zijn er studies uitgevoerd met gerijpt knoflookextract (Kyolic) die een vermindering van de voortschrijding van de aderverkalking liet zien door het knoflookextract. (Bron)

Hoge bloeddruk.
Een recent overzichtsartikel bestudeerde 25 onderzoeken sinds 1955 en maakte een meta-analyse van de beste 11 onderzoeken die gerandomiseerd, met een placebogroep waren uitgevoerd. Geconcludeerd werd dat knoflookextracten hoge bloeddruk verlagen. De systolische bovendruk werd met gemiddeld 8,4mm kwikdruk meer verlaagd bij de mensen met hypertensie in de knoflookgroepen dan in de placebogroepen en de diastolische onderdruk met gemiddeld 7,3mm. Normale bloeddruk wordt niet verlaagd door knoflook. De meeste studies gebruikten geurarme knoflookpoederextracten (Kwai, Pure-Gar) in doses van 600mg-900mg per dag gedurende 12-23 weken.
Deze cijfers zijn beter dan de gemiddelden van beta-blokkers, even goed als van ACE1-remmers en iets minder dan van angiotensin II type 1 antagonisten. Knoflook kan dus een alternatief zijn voor deze medicijnen.
Cardiovascular Disorders, 2008

Samenklontering van bloedplaatjes
Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat stoffen uit knoflook de bloedplaatjesaggregatie kan tegengaan door een remmende werking op cyclooxygenase en thromboxane. Ook de anti-oxidantwerking en een gunstige invloed op het stikstofoxidegehalte zou een positief effect op de bloedvaten kunnen hebben. (bron) Klinische studies die e.e.a. aantonen zij slechts in beperkte mate uitgevoerd en tonen aan dat knoflook een verminderde ongewenste bloedplaatjesaggregatie (bloedverdunnende werking) tot gevolg heeft. (bron o.a.)

Kanker
Mogelijk helpt knoflook het ontstaan van kanker te voorkomen. Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat stoffen in knoflook een kankerremmende werking kunnen hebben. De zwavelverbindingen kunnen in een reageerbuis schade aan het DNA die leidt tot celwoekering voorkomen, versterken het anti-oxidant verdedigings- en DNA reparatiesysteem en onderdrukken celwoekering door het blokkeren van cel-cycle progressie en/of stimuleren apoptose (celdood). (bron o.a.)

Er zijn diverse epidemiologische onderzoeken uitgevoerd waarbij een verband werd gezocht tussen de knoflookinname uit de voeding en de kans op kanker. Bij de meeste onderzoeken werd tevens gekeken naar de inname van de andere groentes uit de alliumfamilie die soortgelijke stoffen bevatten als knoflook: uien, bosuitjes en prei. In het Italiaanse onderzoek dat op deze pagina staat hadden de mensen die veel van deze groentes gegeten hadden minder risico gelopen op keel- eierstok- en darmkanker.
Een meta-analyse uit 2000 noteert minder maag- en darmkanker bij een hogere knoflookconsumptie.
Dit onderzoek bestudeerde de inname van groentes uit de alliumfamilie en de kans op prostaatkanker en vond bij een hogere inname een halvering van het risico. Bosuitjes leken nog meer bescherming te bieden dan knoflook.
Bij dergelijke epidemiologische onderzoeken waarbij patiënten vergeleken worden met gezonde mensen dient een gevonden verband niet als onomstotelijk bewijs te worden gezien. Allerlei indirecte verbanden kunnen de resultaten beïnvloeden.

Dubbelblind onderzoeken met knoflook of knoflookpreparaten met kankerpatiënten hebben we niet gevonden. Wel één met mensen met darmpoliepen die als voorstadium van darmkanker worden gezien. De proefpersonen kregen een hooggedoseerd gerijpt knoflooksupplement (Kyolic) terwijl de controlegroep hetzelfde supplement in een lage dosering kreeg. Het bleek dat de knoflook de groei van de darmpoliepen tot staan bracht.

Je ziet hier de verandering in het aantal en de grootte van de poliepen. De rondjes stellen de hoge knoflookextractgroep voor.De vierkantjes de placebogroep (lage doses) Na zes maanden trad er geen verergering meer op in de groep die de hoge doses knoflookextract had gekregen [de rondjes] http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/136/3/821S

Antiseptisch
Bij uitwendig gebruik is knoflook sterk antiseptisch. In oorlogen is het gebruikt bij de behandeling van wonden. Men gebruikt hiervoor het geperste sap, verdund met water.
Infectieziektes
Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat knoflook vele virussen, bacteriën, schimmels en andere parasieten kan doden. Het bewijs dat knoflook vanwege deze eigenschap in het menselijk lichaam effectief kan worden ingezet is echter beperkt. De maagzweer veroorzakende bacterie helicobacter pylori wordt in de reageerbuis vernietigd door knoflook maar uit onderzoek bij mensen blijkt dat knoflook hier niet of nauwelijks toe in staat is in de maag.
Veel onderzoek op het gebied van infectieziektes is ons niet bekend. Eén onderzoek hebben we gevonden waaruit bleek dat een knoflookpreparaat de kans op een verkoudheid kan verminderen. Van de 73 personen die gedurende 12 weken in de winter een allicinerijk knoflookextract gekregen hadden liepen 24 een verkoudheid op terwijl er 65 verkoudheden waren opgetreden in de placebogroep die ook uit 73 personen bestond (sommigen werden twee keer verkouden). Ook herstelden degenen in de knoflookgroep sneller van hun verkoudheid. (bron)

Nadelige bijwerkingen: Rauwe knoflook veroorzaakt een knoflookadem en bij hoge inname kan deze geur ook door de huid worden verspreid. In sommige gevallen kan knoflook maag en darmklachten teweegbrengen en in uitzonderlijke gevallen allergische reacties. Knoflookpreparaten hebben deze bijwerkingen ook maar vaak in mindere mate.
Alhoewel geen nadelige bijwerkingen zijn gemeld in de onderzoeken wat betreft bloedingen zoals hersenbloedingen, liever niet gebruiken in combinatie met sterk bloedverdunnende medicijnen, met name ontstekingsremmende pijnstillers in hogere dosering zoals aspirine, naproxen, diclofenac en ibuprofen. Ook geen knoflook(capsules)  kort voor een operatie innemen.

Trefwoorden: atherosclerose, kanker — Auteur: Adriaan